Frsluflokkur: Lfstll

jr til sparnaar - 2. hluti: Sjnvarpi

Vinur minn einn sem fer reglulega me efni brotajrnsgminn sagi mr a fyrstu dagana eftir hruni sasta hausthefu veri str nleg tpusjnvarpstki gminum nnast hvert skipti sem hann fr. egar lei veturinn dr r essu en essa vikuna byrjai etta aftur. gminum vorustr og reyndar stundum ltil tpusjnvrp. Hva veldur og hver er vinningurinn?

essi athugun ruslinubendir v til avibrgmargra vi kreppufrttunum hafi veriau a endurnja raftkin, henda tpusjnvarpinu, og kaupa flatskj gamla verinu.trlegt er a ll essi nlegu tpusjnvrp hafi veri nt ur en au lentu ruslinu.essi vinur minn hirti reyndareitt lti tki sem l efst gminum og a var lagi rtt fyrir nokkrar rispur sem hafa lklega komi egar tki lenti gminum.

Hva a er sem orsakar essa bylgju nna er ekki gott a segja en hugsast getur a einhverjir nti skattaafslttinn til a koma tmabrri endurnjun sjnvarpstkinu framkvmd. En hver er vinningurinn af v a henda tpusjnvarpi sem er lagi og kaupa flatskj?

hugsast geti a flatskj fylgi betri sjlfsmynd og hagkvmari nting plssi gefa myndgitpusjnvarpa og vibragsfltir flatskjumlti ef nokkueftir. Sumir telja au reyndar betri. Rafmagnseysla gmlu tpusjnvarpanna er lka yfirleitt minni en flatskja, srstaklega stru plasma skjanna. Hinu spnnja, flata sjnvarpstki fylgja v a lkindum hrri rafmagnsreikningar ef ekki er huga a kvenum sparnaarrum. Hr koma nokkur slk tekin af netinu samt sm kryddi fr undirrituum:

1. Slkkvi sjnvarpinu egar htt er a horfa a. Ekki nota Standby.Slkkvi einnig tengdum tkjum svo sem DVD spilara ea leikjatlvu.Heppilegtgetur veria hafa fjltengi me rofa og rjfa strauminn inn essi tki egar bi er a slkkva eim. er rugglega slkkt.

2. Slkkvi QuickStart mguleika.essi mguleikieykur rafmagnseysluefStandby er nota.

3.Dragi r baklsingu LCD skja.etta dregur rljmun og birtu skjsins en mti er kannski hgt a draga r birtunni herberginu. Mikil birtahj sjnvarpi er rfhvort sem er og spillir btilfinningunni.

4. Ef tki er me orkusparandi ham hafi stillt hann. Nrriflatskjir gtu veri me essum mguleika.

5. Ef ekki er enn bi a kaupa flatskjinn reyni a komast af me eins ltinn skj og hgt er. Hgt er a fra sjnvarpsstlana nr og n smu hrifum og ef str skjr er notaur. Vi a sparast lka drmtir fermetrar af hsplssi.

6. Noti ekki mrg sjnvrp sama hsiheldur reyni a sameina fjlskylduna fyrir framan eitt tki. Barnaefni getur veri mjg skemmtilegt og yngri fjlskyldumelimum mun ykja bi virubetri og skemmtilegri ef getur tala vi um upphalds sjnvarpsefni eirra.

7.Horfi minna sjnvarp eanoti sjnvarpstmann til a vinna eitthva hndunum svo sem strauja, brjta saman ft eaprjna. ntist tminn betur og borgar sig upp.

8. Athugi heildarhorf ykkar og meti hvort hgt s a segja upp skrift sem hugsanlega er lti notu. Talsvert er boiaf innlendu efni opinni dagskr. Gervihnattabnaurgti borga sig upp einu ri ef vel er haldi um buddunaog t.d. Astra 2 hnettinum eru nokkrar erlendar stvar opinni dagskr, svo sem SkyNews, CNNa gleymdri fndurrsinniCreate and Craft.

Byggt : http://reviews.cnet.com/green-tech/tv-power-saving-tips/?tag=greenGuideBodyColumn.0

Hfundur er hugamaur um mlefni.


jr til sparnaar eldsneyti

N egarbensn og dselolahkkar stugt er ekki frleitt a rifja upp enn einu sinni hvernig best er hgt a draga r eyslu. g svipaist um netinu og btti svo vi r eigin ranni og fkk teftirfarandi punkta. g tek fram a g er hugamaur um mlefni.

1. arf a fara ferina? Er kannski hgt a hringja, fresta henni ea sameina hana annarri fer?
2. Er hgt a bja einhverjum rum me til a deila kostnai?
3. Agti a rttur loftrstingur s dekkjum. Athugi a holttur vegur getur orsaka a loft lekur r dekkjum.
4. Noti hreinsiefni fyrir eldsneytiskerfi.
5. Reyni a forast mikla hrun. Mikill snningur vlar kallar meiri eyslu.
6. Reyni lka a forast a draga of sngglega r hraa ar sem slkt kulag getur aftur kalla skyndilega hrun.
7. Taki arfa aukahluti r blnum svo hann veri lttari.
8. Viri hraatakmrk, au eru sett til a gta ryggis og einnig m.t.t. hagkvmni eldsneytiseyslu.
9. Sktug loftsa getur orsaka a vlarafl minnkar og stula a meiri eyslu. Skipti reglulega um olu og lti athuga loftsunaum lei.
10. Lti stilla og yfirfara blinn reglulega og athuga eldsneytis- og kveikjukerfi.
11. Fylgist me eyslunni svo strax veri vart vi ef bllinn fer a eya elilega miklu eldsneyti. Ef rjr ea fjrar tankfyllingar koma llega t borgar sig a athuga mli.
12. Aki ekki of hratt. vmeir sem vlinerfiar til a ta blnum mti vindi v meiri verur eyslan.
13. Skipti um eldsneytissu samkvmt rleggingum framleiandans. Einnig er hgt a lta hreinsa innsptingu 40-50 s. km. fresti.
14. Noti hraastilli (cruse control) ef a er boi ar sem jafn hrai lengri vegalengdum stular a sparnai.
15. Ef um fjrhjladrifsbl er a ra noti ekki fjrhjladrifi nema ar sem rf krefur.

Um atrii 8 hr a ofan m segja a va hfuborgarsvinu eru hraatakmrk ekki virt. Algengt er a umferin stofn- og tengibrautum s etta 10 km. fyrir ofan takmrkin. essi mikli og lglegihrai orsakar arfa sun og mengun t.d. svifryksmengun yfir vetrartmann auk ess a vera yfir eim hraa sem umferarmannvirki eru hnnu fyrir. N egar lgreglan hefur minni tma en ur til a fylgjast me essu kemur a hlutbyrgra kumanna a sj um a halda hraanum essum brautum innan og vi leyfileg mrk.


Hugleiing um brauilm

Kona nokkur sagi fr v vinnusta snum a heima hj henni vristundum baka brau brauvl. var hn spur: En hvar er brauvlin? Frammi vottahsi? Hn kva nei vi v og spuri af hverju brauvlin yrfti a vera vottahsinu: "N t af brauflunni" var svari.

g segi sjlfur fr finnst mr lykt af nbkuu braui og kkumvera hinn besti ilmur. Hann lur um allar gttir og egar g finn hann gleur a mig alltaf. Getur veri a ll lykt sem ekki kemur fr ilmefnum og vottaefnum s litin meira og meira hornauga. arf kannski a fara a stofna ilm- og lyktarvinaflagi?


Hesturinn minn heitir Flki

En vi hfum ekki smu lifa rin eins og Blesi og ljmlandinn 'orfeus og evrids' frgu kviMegasar af pltunni ' bleikum nttkjlum'.Hesturinn essier a vera 9 vetra gamall, er fddur 1999 en g er fddur nokkru fyrr. etta er eini hesturinn sem g og g er fyllilega sttur vi a v a er tluver vinna a eiga hest. Maur arf a vakna snemma morgnanatil a gefa honum hey og svo arf a fa hann kvldin lka.San arf a snyrta kringum hann, hleypa honum t daginn egar gott er veur og klra honum og klappa og skella sr bak af og til. etta er allt skemmtilegt en g vil ekki margfalda etta me 2 hva n ar sem n er heil tala strri en 2.

g lt a sem forrttindi a geta gefi mnum hesti sjlfur og annast hann daglega og egar vel er a g arf einn hestur tluvera athygli. g hef v ekki skipst um a gefa eins og margir gera og er a essu leyti dlti srvitur. a eru fleiri hestar hesthsinu en af v a g ekki og arir hira um sni g eim minni athygli heldur en mnum hesti. etta finnur hesturinn minn og hann verur fur af afbrisemi efeinhver hinna hestanna stillirsr upp vi kejuna egar g er a fara a hleypa honumea stuflaga hans inn hsi.

Hinga til hefur mr fundist Flki vera frekar lti gefinn fyrir klappi hann vilji greinilega ekki a g klappi rum hestum. En dag sndi hann mr merkileg vingjarnlegheit sem hann hefur aldrei gert ur. g var a moka snj fr hesthsinu til a hgt vri a fara me hjlbrur mefram hsinu og hva geri karlinn? Hann st vi hliina mr allan tmann og rak snoppuna af og til laust mig mean g mokai. etta var srlega vingjarnlegt og hann var greinilega a minna sig og sna mr samstu vi moksturinn. Svona getur etta teki tma. g eignaist Flka aprl fyrra og a er fyrst nna eftir nu mnaa samverusem hann snir essi vingjarnlegheit. essum tma hefur hann oft lti mig vita a hann s ekki fyllilega sttur vi mig, bi finnst honum a g leyfi allt of mrgum hestum a vera hesthsinu, sem hann ltur greinilega vera sitt og honum finnst lka a hann eigi a ra, af v hann var fyrsti hesturinn til a koma hsi haust. A essu leyti hef g brugist honum, a hans mati. a er greinilegt. En sumir sttast a taki tma.


Hvernig breyttust jlasveinarnir og af hverju?

Oft hef g hugsa um algeruumbreytingu sem var gmlu slensku jlasveinunum, Stf, Stekkjastaur, Skyrgmi og eim brrum llum sonum Grlu og lklega Leppala.

Umbreytingu essara karla m lkja vi algera vihorfsbyltingu ea umsnning lfsgildum. eir leggja af trllskap sinn og flri Grlu kerlingarinnar sem var eitthvert versta trllaskass sem sgur fara af og vera ess sta alger andsta ess sem eir voru ur. eir umbreytast glalega karla sem keppast vi a gleja mann og annan en aallega brnin. Hva svo sem a var sem gerist m segja a a hljti a hafa veri eitthva gott. Fru eir kannski skla ea var a skli lfsins sem hafi essi gu hrif? eir hafa a sgn veri til mrg hundru r og enginn skyldi vanmeta lfsreynsluna - en a skrtna er a a er ekki lengra san en fyrri hluta sustu aldar sem eim brrum var lst sem ssvngum matarjfum og hrekkjakrlum landsfrgum jlasveinavsum Jhannesar r Ktlum.

g hallast v a v a eir brurnir hafi gengi skla ea a minnsta kosti fari nmskei ar sem markmii me nminu hefur veri breytt vihorf og btt hegun.Ef etta er ekki raunin hlt g a hyggjaa eir hafi kynnst einhverjum sem hefur haft essi gu hrif .


Dagar frostrsanna

essa dagana hafa frostrsir myndast eim gluggum ar sem enn er einfalt gler og upphitun ltilsvo sem msum gripahsum. ur fyrr mynduust frostrsir gluggum hbla flksins, svo sem gluggum bastofanna og er slkt enn manna minni.Ein heimildum a er eftirfarandi lj eftir fur minn Brynjlf Gumundsson sem lengi bj Galtastum Gaulverjabjarhreppi. Hann er fddur og uppalinn bnum Kolsholtshelli Villingaholtshreppi, og bj ar sn fyrstu bskaparr ur en hann flutti a Galtastum. ar b varur gmul bastofa me torfaki og glugga me einfldu gleri.

Frostrs

g ligg ltill drengur
gmlu bastofunni
horfi kvistina
sinni taka sig
margskonar myndir

Fjll trll og lfa
vintraheimur
bastofusinni

Laufbla glugga
g rs upp til
a taka a af
Finn aeins kalt gler

Rtt seinna
Fullkomin frostrs
me puttafar
einfldu gleri

Tvfalt gler
engin frostrs

(Desember 2002)

Lji birtist ur vefsetrinu vina.net: http://www.vina.net/index.php/brynjolfur/2002/12/02/frostros


Sgur af hestum

EftirBrynjlf Gumundsson.

Jarpur
Jarpan hest ttum vi Helli *, mjg duglegan, skapmikinn og viljugan. Hann var taminn fyrir vagn og slttuvl. Vi strkarnir tluum um a lta keppa, Kol og Jarp en vi ltum aldrei gera a v vi vissum a bir vildu vera fyrstir. Oft lt g Jarp draga sleann mjlkurflutningum, fkk hann stundum a ra heimleiinni v mr tti mjg gaman a fara hratt yfir hjarni. Tvisvar fr g fjallfer og var me Jarp og Grna. Einu sinni fjalli komum vi seinni part dags me safni r Skaftholtsrttum Skeiarttir. rr fru Hrunarttir til a skja Skeia- og Flaf. egar vi komum Skeiarttir fengum vi r frttir a a vri svo margt f r Hrunarttum a eir ru ekki vi a rr. Voru 5 ea 6 sendir eim til astoar. g var einn eirra og fr Jarp. egar vi vorum staddir vi Sandlk kom Hgni Laxrdal eftir okkur. Hann hafi veri me okkur fjalli. Hann var rauum fallegum hesti, viljugum. Hann fr hratt yfir hru brokki og fr fram r llum, en vi Jarpur vorum fremstir. Hgni tlai fram r okkur lka. g gaf Jarp lausan tauminn en hann gat fari mjg hratt brokki n ess a hlaupa upp. Vi Hgni vorum hli vi hli, en alltaf var Jarpur hlslengd undan. Vi frum hratt upp alla Sandlkjarmri yfir Laxrbr, en brekkunni vi Hlakot fr hestur Hgna a dragast aftur r. kallai Hgni til mn og sagi: Heyru Brynjlfur, eigum vi ekki a stoppa, vi erum ornir svo langt undan. g sagi a sjlfsagt. egar Hgni fr af baki sagi hann: a er ekki hgt a segja a Flamenn su allir illa randi.

Jarpur var fljtur a hlaupa og aldrei s g hest sem hafi vi honum. Eitt sumarkvld var unga flki r Kolsholtshverfinu a fara rttafingu t vi Hrarsholtskletta. Allir voru hestum. a hafi rignt um daginn og allar gtur blautar. g var Jarp og var me eim fremstu. kom Magns Flgu fjrugum hesti og fr mikinn. Hann fr fram r llum en egar kom a okkur tk Jarpur kipp og g ri ekkert vi hann. Magns var skammt eftir og fkk drulluna yfir sig. g reyndi eins og g gat a stoppa Jarp en n rangurs. Vi stoppuum ekki fyrr en heima hlai Flgu. egar vi frum af baki var Magns mjg drullugur framan. g sagi vi Magns: Fyrirgefu, g ri ekkert vi hestinn. Hann sagi: g ri ekkert vi minn heldur.

Venja var a fara me hryssur sthestagiringuna Yrpuholti. Stundum voru margir hp og var oft fari hratt yfir. Kvld eitt var g me fr egar nokku str hpur var lei giringuna. Vi ttum um einn klmetra farinn a hliinu. bar ar a Sigur Kolsholti bleikri hryssu sem hafi ori fyrst kappreium Sleipnis vi Hrarsholtskletta helgina ur. Hann hleypti henni fram r llum. egar Sigur bar a tk Jarpur mjg snggan kipp og var undan sasta hlfa klmetrann ea svo. Nokkrir menn voru komnir a hliinu og ar meal Gestur Hrarsholti. egar vi stoppuum gekk Gestur hring um Bleiku hryssuna hj Siguri og sagi: Er etta ekki hryssan fr Haugi sem var fyrst kappreiunum? a er rtt. Mlti Sigurur. Hn hefur ekki vi vagnhestinum fr Helli! g tlai ekki framr, sagi Sigurur . Vi sum allir a tlair framr sagi Gestur. ennan hest tamdi g me afer Jns Vatnsholti.

Blesa
egar g kom a Galtastum 1956 var ar Raustjrntt hryssa me raublestt folald. essi hross voru komin af hrossum sem Gumundur feigsson og Erlingur Gumundsson hfu komi me fr Fjalli Skeium. S blestta var kllu Blesa. egar hn var veturgamalt tryppi lenti hn flkingi. Hn fr upp Vorsabjarhverfi og sama dag komst anga hrossahpur r Gegnishlahverfinu. anga var Blesa rekin me eim hp. g s hana ekki meira etta sumar. Um hausti stti g hana t a Brratungu Stokkseyrarhreppi. g fr me gamla skjtta meri, Skjnu til a reka me henni. Vi ppuhlii Holti stoppai Skjna, efai af v og gekk svo yfir bitunum sem voru undir ppunum. g gat ekki stoppa hana v g rak r undan. Blesa fr eftir en annar afturftur Blesu fr milli rimlanna. Hn fll niur og var fst. arna l hn hreyfingarlaus. Ef hn hefi hreyft sig eitthva hefi afturfturinn brotna. g fltti mr heim a Holti, en spurning var hvort Blesa myndi liggja kyrr. eir Holtsbrur voru fljtir a koma, tku me sr jrnkarl og okkur tkst a rfa upp tvr ppur. egar r voru lausar st Blesa upp, hljp af sta og s ekkert henni.

Eftir etta sumar fr Blesa alltaf flakk. a hlt henni engin tveggja ea riggja strengja giring. Hn stakk hausnum milli strengja og fr svo rlega gegn. ar sem giringar lgu a lkjum ea flum hn bara fyrir endann. Tv r stti g hana a Litlu-Sandvk, eitt hausti a Hrarsholti. Sumari eftir hvarf hn og g vissi ekki fremur venju hvar hn var. Hrossarttir voru afstanar og ekki kom Blesa fram. En seint nvember st hn einn morgun bjarhlnum. Daginn eftir geri snjkomu me roki og frosti. Einn ngranni minn kallai hana vitlausu merina, en g sagi a hn vri ekki vitlaus heldur gfu. Kallaru etta gfur essa g?! var spurt.

egar Blesa var orin leiitm fr Ragnar bak henni og rei henni eins og hn vri tamin fram og aftur um veginn. annig voru ll hross af essu kyni, ljf, g og aldrei nein vandaml a temja au. Ekki g heldur gfu.

Sprengja
Brnskjtta hryssu kom g me fr Helli a Galtastum. Hn var hlfsystir Jarps. Hn var ekki miki tamin en g og viljug. Hn var me brnu sem var hryssa undan Gska fr Hrafnkelsstum sem var af Hornafjararkyni. Rtt eftir a g kom me essi hross a Galtastum flkti folaldi sig gaddavr sem g var a klippa af henni. Hn fkk djpan skur fr snoppu, niur hlsinn og alla lei niur hf hgra megin. g smuri skurinn me jgursmyrsli. etta var lengi a gra en a greri vel. Eftir etta var hn hrdd vi vr alla sna vi.

g byrjai strax a temja hana. egar hrossin voru komin hs strauk g henni, tk upp henni fturna, klappai henni og notai afer Jns Vatnsholti vi a ra hana. etta geri g fr v hn var folald. g var alltaf a reka hrossin inn hesths til a n hana. Hn var mjg hrdd vi vr og alla strengi. g lagi snri veginn og a ll hrossin hlypu yfir snri geri hn a ekki. g lagi snri a hesthsdyrunum og fr hn oft ein inn en hin hrossin hlupu yfir snri. g fr ekki bak henni inni hesthsi fyrr en hn var 5 vetra. Hn var lengi a rast og tamningin tk langan tma. g fr ekki bak henni ti fyrr en eftir langan tma v ar var hn stygg. Hn sneri sr alltaf hringi egar g fr bak henni. g lofai henni a snast anga til hn stoppai, bei hn rleg anga til g var binn a n stainu hinu megin en rauk hn af sta. Svo viljug var hn a g ri varla vi hana. Hn var oft st og gaf fr sr soghlj me nsunum sem g heyri aldrei fr nokkrum hesti. Af v hlaut hn nafni Sprengja. Hn var str, vel vaxin og falleg. a kom enginn bak henni nema g og Erlingur. Nokkrum sinnum reiddi g Ragnar fyrir framan mig bjarlei. Til a n honum bak fr hann upp brsapallinn og fr bak fyrir framan mig og hafi miki gaman af. egar vi komum aftur fr hann af baki brsapallinum.

Einu sinni mtti g Jni Plssyni dralkni veginum. Hann stoppai blinn, kom t, skoai hana vel og vandlega, strauk henni, tk upp fturna og sagi loks: Viltu ekki selja mr ennan ging? g sagi, a er til eitt or yfir a: Nei.

Sprengja var v miur ekki gmul. Einn urrkdag miju sumri fr g fyrir hdegi upp a Selfossi. egar g kom heim st Sprengja vi hlii upp Dlur. Vi vorum a keyra heim hey allan daginn. egar strkarnir fru a skja krnar sneru eir vi og komu hlaupandi til mn norur tn og sgu: Hn Sprengja liggur dau vi hlii. Hn var aeins 15 vetra. Vi grfum hana hlinn fyrir noran hlii. g kallai hlinn eftir a Sprengjuhl.

Eftir daua Sprengju kom g ekki miki hestbak. Mr fannst enginn hestur jafnast vi hana, tti g alltaf hesta sem hgt var a koma bak mean g bj sveit.

*Kolsholtshelli Villingaholtshreppi.

Pistillinn birtist ur vefritinu vina.net september 2004. [1]


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband