Frsluflokkur: jtrin

Er regntminn hafinn?

Veurfari sustu daga er fari a vera nokku lkt v sem a var fyrir ri. Fyrirsjanleg vta suvestan lands nstu dagana. Vtut haustsins er bin a stimpla sig inn sem nokku rvisst fyrirbri, sem og urrkarnir vormnuum. Getum vi kannski fari a tala um regntma og urrkatma hr Frni  vibt vi hefbundnar rstir?

Hrafnarnir komnir aftur

N hef g fregnaa hrafnar hafi sst hr Selfossi. a var fstudagsmorguninn sasta 25. jl sem tveir hrafnar sust leika sr uppstreyminu yfir nja sjkrahsinu Selfossi. etta eru fyrstu hrafnafrttir sem g f nokkurn tma en eins og bloggvinum mnumer kunnugtum virtust eirhafa horfiaf svinueftir jarskjlftana.

Hvar eru hrafnarnir Selfossi?

Mr var nlega bent af manni* semhefur gaman af a fylgjast me hrfnuma hann hefi ekki s neina hrafna Selfossi eftir jarskjlftana. Eru einhverjir Selfyssingar sem lesa essar lnur sem hafa s hrafna Selfossi eftir 29. ma sastliinn? Eins og menn vita hefur hinga til veri talsvert af hrfnum Selfossi. eir halda trlega til fjallinu og fljga niur byggina leita ti. Oft eru eir sveimi yfir hum hsum svinu svo sem Selfosskirkju, hsi Fjlbrautasklans og Htelinu en nna er eins og himininn hafi gleypt .

--

* Hann heitir Brynjlfur Gumundsson og var ur bndi Galtastum Gaulverjabjarhreppi (n Flahreppi).


Um rnefni „Almannagj“ og kenningar um stasetningu almennings Alingi hinu forna

Sumrin 1984-1986 var g sumarstarfsmaur jgarinum ingvllum og vann ar mis strf svo sem a tna rusl Almannagj og ngrenni. fr g a velta fyrir mr kenningum sem hinga til hafa veri viteknar um a lgsgumaurinn Alingi hinu forna hafi stai Lgbergi og tala til mannfjlda sem a hafastai niri hlinni austan megin vi gjna, dreifur um ar fyrir nean og allt niur a xar. Balarnir ar stu hrra mildum v land seig ingvllumeins og kunnugt er jarskjlftunum miklu undir lok 18. aldar. essar kenningar rifjuust upp fyrrakvld egar g s Sigur Lndal sjnvarpinu reifa etta vi danska kngaflkiog ar minntist hann lka kenningu sna a lgsgumaurinn hafi sni baki flki hlinniogtala ttina a gjrveggnum til a nta hljmburinn hinum ha vestari bakka gjrinnar.

N er a svo a s semleggur lei sna umAlmannagj ogLgberg og grenndina ar fyrir nean, ogfer arna um alls konar veri veitir v auveldlega athygli a a sem sagt er gjnni berst srlega vel eftir henni endilangri nemaveurhlj s eim mun meira. En reyndar er a svo a ef hvasst er arna er besti og skjlslasti staurinn bi fyrir rigningu og roki niri gjnni, .e. niri Almannagj. etta geta menn sem best prfa sjlfir v umfer gangandi vegfarenda er umtalsver ogtal flksinsheyrist best niri gjnni sjlfri og berst vel. Vi gar astur gerist a jafnvel a a sem sagt er stundarhtt nirundir Haki heyrist alla lei a beygjunni sem verur gjnni skmmu ur en komi er a xar og a n ess a menn tli a reyna miki rddina.

essar voru hugleiingar mnar egar g dundai vi ruslatnsluna og framhaldi af v fr g a velta fyrir mr rnefninu 'Almannagj' og hva a segi. g velti v fyrir mr spurningunni:Hver er Almannagj ef ekki almenningur? En eins og kunnugt er er tali a talsverur fjldi flks hafi veri inginu a hla lgin og dmana eins og sj m hr:

Alingi slendinga er senn elsta stofnun jarinnar og s sta. a er tali stofna ingvllum ri 930, og markar s atburur upphaf jrkis slandi. upphafi var Alingi allsherjaring ar sem stu hfingjar komu saman til lggjafarstarfa og til a kvea upp dma. Auk ess var llum frjlsum mnnum og sekum heimilt a koma ingi, og anga sttu auk goa bndur, mlsailar, kaupmenn, inaarmenn, sagnaulir og feralangar. Oft hefur v veri fjlmennt Alingi.eir sem sttu Alingi dvldust bum ingvllum um ingtmann. Innan inghelgiskyldu allir njta gria og frelsis til a hla a sem fram fr.Mist inghaldsins var Lgberg. ar tti lgsgumaurinn fast sti, en hann var sti maur ingsins. Hlutverk hans var meal annars a fara upphtt me gildandi lg slendinga, rijung eirra r hvert. Lgin um inghaldi, ingskpin, fr hann me fyrir ingheim rlega.[Leturbr. RGB] [1]

Vegna essara hugleiinga minna vi ruslatnsluna forumhef g alltaffundi tilefa egar g hef heyrt hinar viteknu kenningar um a almenningur hafi stai niri hlinni og blunumvi xar og hef me sjlfum mr ekki tra eim. g leyfi mr vert mtia halda fram a flki - almenningurhafi miklu fremur stai niri Almannagj eins og nafni bendir til v ar er bi skjlslast og hljbrast og a Lgberg hafiveri gjrbarminum, kannski skammt fr eim sta ar sem tali er nna a a s en mr finnst lklegt a a hafi veri heldur ofar og nnast brninni v ef maur stendur austari og lgri brninni ntur hann gs hljmburar til jafns vi sem eru niri gjnni en v fjr sem maur fer fr brninni og niur hlina dregur r hljmburinum.Vera m lkaa flk hafi veri dreift ti um allt eins og gengur og gerist ar sem mannfjldi kemur saman, kannski slangur af flki hlinni og jafnvel niri vi xar en fleiri niri Almannagj sjlfri, og egar veri versnai er lklegt a flestir hafi safnast upp gjna til a hla lgsgumanninn mean enn var frt a inga vegna veurs.

[1] Sj: http://www.althingi.is/pdf/isl.pdf


Gamalt hsgangskvi r Flanum

Tkin hennar Leifu
tk hn fr mr margt
nja skaflaskeifu
skinn - og vaml svart.
Tkin s var ekki ein
v inn var me henni.
t hn flot og feitt ket
feikilega s lt
kapalinn og kaupskip
klfa tlf og rlf,
Inglfsfjall og allan Fla
aftur lt hn kjaftinn mja
var hn ekki hlffull.

Brynjlfur Gumundsson skri 2005.
(Kapall er merkingunni hestur).


Hldum vku okkar - gefum Grlu og jlakettinum engin fri

Grla rei fyrir ofan gar
hafi hala fimmtn,
en hverjum hala
hundra belgi,
en hverjum belg
brn tuttugu.
ar vantar eitt,
og ar skal far barni leitt.

Svona er Grlu kerlingunni lst gmlu kvi. Grla er fornu fari talin einhver hinn versti vttur. Hn er bi mannta og leggst sem minnst mega sn og leggur til atlgu ar sem garurinn er lgstur samt annarri vtt - jlakettinum. Hn er v tkn einhverrar eirrar mestu mennsku og illsku sem hgt er a hugsa sr. egar koma jlasveinanna sona hennar er skou sst a fyrst koma tiltlulega meinlitlir sveinar, Stekkjastaur sem gerir ekkert anna en reyna a sjga rnar, Giljagaur sem reynir a sleikja mjlkurfrou og Stfur sem hirir agnir af pnnu. Sari sveinarnir eru eim mun gurlegri. Skyrjarmur ea Skyrgmur s ttundi stal skyri, Bjgnakrkir bjgum. Ketkrkur s tlfti stelur aal matarbirgunum kjtinu og Kertasnkir s rettndi rnir ljsunum sjlfum. arna m sj kvena stigmgnun illskunnar og klkjanna eftir v sem nr dregur jlunum. Kertasnkir kemur afangadagskvld ann 24. desember. a sem vantar inn essa mynd er vtturin sjlf Grla hin skelfilega mir allra hinna, mun hn birtast ea ekki jladaginn sjlfan 25. desember? S mynd sem arna er dregin upp er eins og psluspil ar sem hlustandinn sjlfur a setja sasta stykki og spurning er hvernig stykki a verur. frgu jlasveinakveri Jhannesar r Ktlum og fleiri heimildum er Grla aflg trlega vegna ess a s venja er aflg a hra brn til hlni og sagt er a Grla s dau. etta er merkileg heimild um umskipti og vihorfsbreytingu menningarinnargagnvart tknmyndum mennsku og illsku.

Trlega hefur ftkt og mis ran fyrri tma valdi v a skil mennsku og mennsku hafa veri skarpari en au eru dag. Svangt flkea sveitarmagar sem veslast upp r hor eru sem betur ferekki lengur hluti af raunveruleikanum. eim tma sem jafnframt er tmi fbreyttari uppeldisaferahefur kannski tt nausynlegt a draga upp skrar myndir mennskunnar til a vekjaflk llum aldritil vitundar um nunga sinn og leggja herslu byrg hvers og eins.

Ef marka m ann kraft sem settur er vegsmun mennskunnar og ljssins dag hrlendis og ngrannalndum okkar um essar mundirttumvi engu a urfa a kva nttast ann raunveruleikasemGrla tknar - amk. ekki okkar heimshluta. a ir samt ekki a vi megum sofna verinum og halda a fyrst Grla s dau muni hn alltaf vera a fram. au forrttindi a ba vi Grlulaust land eru hvorki sjlfsg n sjlfgefin. au eru undir v komin a vi hfum vara okkur og veljum gaumgfilega au psl sem vinotum til a mta mynd lfsins og samflagsins.


Hvernig breyttust jlasveinarnir og af hverju?

Oft hef g hugsa um algeruumbreytingu sem var gmlu slensku jlasveinunum, Stf, Stekkjastaur, Skyrgmi og eim brrum llum sonum Grlu og lklega Leppala.

Umbreytingu essara karla m lkja vi algera vihorfsbyltingu ea umsnning lfsgildum. eir leggja af trllskap sinn og flri Grlu kerlingarinnar sem var eitthvert versta trllaskass sem sgur fara af og vera ess sta alger andsta ess sem eir voru ur. eir umbreytast glalega karla sem keppast vi a gleja mann og annan en aallega brnin. Hva svo sem a var sem gerist m segja a a hljti a hafa veri eitthva gott. Fru eir kannski skla ea var a skli lfsins sem hafi essi gu hrif? eir hafa a sgn veri til mrg hundru r og enginn skyldi vanmeta lfsreynsluna - en a skrtna er a a er ekki lengra san en fyrri hluta sustu aldar sem eim brrum var lst sem ssvngum matarjfum og hrekkjakrlum landsfrgum jlasveinavsum Jhannesar r Ktlum.

g hallast v a v a eir brurnir hafi gengi skla ea a minnsta kosti fari nmskei ar sem markmii me nminu hefur veri breytt vihorf og btt hegun.Ef etta er ekki raunin hlt g a hyggjaa eir hafi kynnst einhverjum sem hefur haft essi gu hrif .


Hulduhundurinn

Saga essi gerist sari helmingi 20. aldar sveitab sunnanveru slandi hrai v sem stundum er nefnt Fli. a var dimmu vetrarkvldi. a snjai og kyngdi snjnum niur strum flyksum. Bndinn bnum hafi fari t fjsi til a mjlka krnar samt tengdafur snum. essum rum rann mjlkin ekki rrum eins og sar var heldur urfti a bera mjaltavlafturnar me mjlkinni t mjlkurhsi hvert skipti egar r fylltust. ar var mjlkinni hellt gegnum sigti niur stra brsa, svonefnda mjlkurbrsa. annig var a lka etta tiltekna kvld. Mennirnir mjlkuu egjandi, hlustuu tvarpi og skellina mjaltavlunum. Mjlkurhsi essum b l rtt vi tidyr fjssins og var beygt til hgri inn mjlkurhsi strax og komi var t r fjsinu.

Einu sinni sem oftar fr bndinn me fulla mjaltavlarftu t mjlkurhsi og hellti r henni mjlkursigti. egar hann snr sr vi til a ganga t r mjlkurhsinu sr hann a dyrum mjlkurhssins stendur str og fallegur alhvtur hundur, loinn me lafandi eyru og horfir hann. Bndinn sneri inn fjsi og kallai tengdafur sinn a koma og sj hundinn.

Hundurinn bakkai aeins mean bndinn fr framhj honum og hann horfi bndann me vinarglampa augunum. Bndinn kenndi brjsti um hundinn sem var einn fer. a snjai miki og honum datt hug a hundinum hlyti a vera kalt og rttast vri a gefa honum einhverja hressingu. Mjlkurhsi var lti og bndinn urfti ekki anna en sna sr vi til a teygja sig mjlkurdreytil dalli sem arna var. Vi a sneri hann baki hundinn andartak. egar hann sneri sr vi aftur var hundurinn horfinn og engin ftspor ea nein nnur ummerki um a arna hefi dr veri fer var a sj nfllnum snjnum vi mjlkurhsdyrnar. v bili kom tengdafair hans innan r fjsinu til a sj hundinn. Bndanum og tengdafur hans tti etta a vonum mjg undarlegt en eir hfu ekki mrg or um etta.

Lei n tminn me snu daglega lfi veturinn og vori. Engar snir n neitt venjulegt bar fyrir bndann anga til sumarntt eina. Dreymir hann a tengdamir hans sem einnig var bsett bnum kemur til hans og segir honum a maur s kominn binn sem vilji finna hann. v bili vaknai bndinn v sonur hans barnsaldri sem svaf rmi vi hliina bndanum vakti hann til a fara me sig snyrtinguna. Bndinn sinnir barninu og sofnar aftur vrt. Dreymir hann enn a hann s gangi lei a fjrhsunum bnum. draumnum kemur veg fyrir hann hvtur hundur. fannst bndanum a hann ekkti draumnum hundinn sem hann s mjlkurhsdyrunum um veturinn. Bndanum finnst hundurinn vilja a hann komi me sr og man hann eftir tengdamur sinni r fyrri draumnum og a maur s kominn a finna sig. Fer hann heim a bnum. Finnst honum a hlainu standi strvaxinn maur, hrkulegur yfirbragi me tvo hvta hesta me sr bna reitygjum. a er ekki auvelt a n ig sagi maurinn. g vil bija ig a koma me mr og hjlpa konunni minni sem ekki getur ftt. Heldur a g s rtti maurinn til ess? var bndanum a ori. Maurinn svarai v jtandi. En g arf a sinna drengnum og g er ekki miki klddur - er bara nrskyrtunni sagi bndinn. hefur egar sinnt drengnum - hann vaknar ekki sagi maurinn. a er sumarntt og r mun ekki vera kalt. S bndinn a best vri a vera ekki me fleiri mtbrur og steig bak rum hestinum. Riu eir n af sta og fru krkalei nokkra fr bnum. Bndanum fannst sem hann hefi aldrei komi bak eins gum hesti. Honum fannst reileiin nokku dulug en ttai sig v hvar lei eirra l. g s a veist hvert ert a fara sagi maurinn en g var a taka httuna. Riu eir n sem lei l a sta nokkrum sveitinni ar sem ekkert var venjulega nema hll nokkur. En n br svo vi a bndanum sndist hllinn vera ltill og snyrtilegur br.

Gengu eir inn binn. ar inni l kona rmi og gat hn ekki ftt. Bndanum virtist hn nokkru yngri en maurinn sem stti hann. Bndinn var enn undrandi draumnum yfir v a hann hefi veri valinn til essa hjlparstarfs og fannst sr nokkur vandi hndum ar sem hann hafi aldrei astoa vi barnsfingar veri hefi vistaddur eina slka. Honum datt v loks hug a segja vi konuna: Ef nr a slaka milli hra kemur etta. A svo bnu lagi hann hnd kvi konunnar. Konan reyndi a fara eftir essu ri og fljtlega fddist barni sem var drengur. Bndanum fannst sem snilegar hendur tkju mti v og a var fari me a fr. Eftir a tk konan til mls og sagi: g veit a vilt ekkert iggja fyrir etta, en ef r snst hugur og vilt einhvern tma iggja asto skaltu hengja rmteppi af hjnarminu t rj daga r og rija daginn skaltu brjta teppi saman srstakan htt. En daginn ur en bndann dreymdi drauminn hafi rmteppi hjnanna bnum einmitt veri vegi og hengt t snru. Konan hlt fram og lsti fyrir bndanum hvernig teppi tti a vera broti saman snrunni. Eftir a kvaddi bndinn og maurinn sem hann hafi s fyrst fylgdi honum heim hestunum. Morguninn eftir vaknai bndinn, mundi hann drauminn og tti hann all-raunverulegur minningunni.

Liu n rin. Ekki kom til ess a bndinn teldi sig urfa v a halda a leita nir draumkonunnar me eitt n neitt. Bi var a hann var vantraur a a breytti neinu en einnig var til staar efi um a rtt vri a leita nir afla sem ef til vru, vru jafn framandi og efni draumsins hafi gefi til kynna. Nokkrum rum sar kvu au hjnin samt a prfa a hengja rmteppi t snru og brjta a samkvmt fyrirmlum draumkonunnar. Skmmu sar dreymir bndann a hann s gangi vegi. Mtir hann draumkonunni og leiddi hn vi hli sr ungan dreng. Konan snr sr a honum og sagi: g skal reyna a lisinna r essu, en g veit ekki hvort g get gert miki. Vi svo bi endai draumurinn en bndinn mundi hann samt vel egar hann vaknai og var fyrst sta ekki alveg viss hvort etta hefi bori fyrir vku ea draumi.

Lengri er essi saga ekki. Bndinn var fanlegur a segja fr hvaa rlausnarefni a var sem hann bar upp vi draumkonuna, n heldur hvort lisinni hennar hefi bori rangur. En hva hundinn varar hefur hann ekki sst Flanum hvorki fyrr n sar til essa dags svo vita s.

Birtist ur slinni: http://www.vina.net/index.php/ragnar/2006/02/13/hulduhundurinn


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband