Fęrsluflokkur: Višskipti og fjįrmįl

Er fresturinn of skammur fyrir evruna?

Ķ Fréttablašinu ķ dag las ég aš CCP telur aš žaš geti haldiš höfušstöšvum sķnum hér ķ tvö įr ennžį mišaš viš nśverandi gjaldeyrishöft. Svipuš višhorf žar sem rętt hefur veriš um aš best sé aš opna hagkerfiš meš nżjum gjaldmišli sem fyrst hefur mįtt heyra ķ fjölmišlum undanfariš, m.a. ķ Spegli RŚV nżlega.  Ef stašan er almennt žannig hjį fyrirtękjum aš žau žola ekki lengur viš en 2-3 įr ķ nśverandi kerfi žį bendir žaš sterklega til aš evran sé ekki inni ķ myndinni sem raunhęfur valkostur.

Žessu veldur óhjįkvęmilegur tķmi sem ašildarumsókn aš ESB hlżtur aš taka, sem og tķmi ķ kjölfar žess sem fer ķ ašlögun hagkerfisins svo žaš verši hęft til aš taka upp evruna. Žaš mį vera mikil flżtimešferš sem veršur komin meš Ķsland inn ķ myntbandalag ESB įšur en 2-3 įr eru lišin. Sį góši mašur Benedikt Jóhannesson talaši ķ umręddum Spegli og lagši žar rķka įherslu aš žetta žyrfti aš gerast sem fyrst, annars fęrum viš aftur į "vefstólastigiš" eins og hann komst aš orši.

Ég hef ekki miklar efasemdir um stöšumat Benedikts og stjórnar CCP en ég hef aftur į móti efasemdir um aš tilveruna ķ ESB meš tilheyrandi fullveldisafsali, afsali fulls forręšis yfir landbśnašarmįlum og einnig afsali yfir nżtingu sjįvaraušlinda. Hvernig veršur öryggismįlum ķ ESB t.d. hįttaš? Mun sķšar verša stofnašur Evrópuher og mun e.t.v. verša herskylda ķ žeim her? Verša Ķslendingar žį herskyldir? Er žetta allt įsęttanlegt fyrir žaš eitt aš fį aš skipta um gjaldmišil?

Sumir ESB sinnar tala eins og žeir sjįi framtķšina ķ kristalskślu. Žaš geršu lķka žeir ašilar sem vildu koma Orkuveitu Reykjavķkur ķ hendur einkaašila. Žį įtti allt aš gerast į leifturhraša og žį var mikiš talaš um mikla hagkvęmni žess aš framkvęma ašgeršina. Samlķkingin er slęm. Sķgandi lukka er best. Žaš er gott og sjįlfsagt aš hafa ķ huga aš enginn, alls enginn sér framtķšina, jafnvel žó žeir hafi bestu fįanlegu tölulegar upplżsingar viš höndina.

Flest bendir žvķ til aš ef įsęttanleg lausn fyndist ķ gjaldmišilsmįlinu žį vęri hęgt aš fara yfir ESB umręšuna į žeim rólegu nótum og į žeim tķma sem slķk umręša hlżtur óhjįkvęmilega aš žarfnast.  

Ķ nżlegum pistlum: Kjósendur fįi aš minnsta kosti žrjį valkosti ķ ESB kosningum kem ég lķka inn į žaš aš ef til kosninga um ESB ašild kemur til žį žurfa žrķr kostir aš vera ķ boši, ž.e. evra ķ ESB, króna og svo žrišji gjaldmišill.  Fólk veršur aš kjósa ESB af žvķ aš žaš vill ESB en ekki bara vegna žess aš žaš vill opiš hagkerfi og betri gjaldmišil en krónuna. Annars veršur um žvingaša ašild aš bandalaginu aš ręša.  Er breska pundiš besti kosturinn? velti ég upp möguleikum breska pundsins.


Gęti Varnarmįlastofnun sameinast Landhelgisgęslunni?

Heyrst hefur ķ umręšu og fregnir hafa borist af žvķ aš Vinstri gręnir vilji leggja Varnarmįlastofnun nišur og fęra verkefni hennar annaš, m.a. til Flugstoša sem eru einkahlutafélag og Björgunarmišstöšvarinnar ķ Skógarhlķš [1].

Ķ žessu sambandi er vert aš hafa ķ huga aš ķ ljósi nżlegs atviks žegar tveir kjarnorkukafbįtar rįkust į ķ Biskayaflóa aš naušsyn žess aš hafa eftirlit meš óvęntum feršum hernašartękja er alltaf til stašar žó deila megi um hversu stranga eftirfylgni slķkt eftirlit žurfi aš hafa. Varla žarf aš śtlista fyrir nokkrum žann umhverfisskaša sem kjarnorkuslys innan ķslensku landhelginnar gęti haft.

Ef herveldin fį óįreitt aš telja aš ķslenska landhelgin sé eftirlitslaust svęši, nįnast eins og alžjóšlegt hafsvęši mį gera rįš fyrir žvķ aš žaš verši įlitiš hagstęšur stašur til athafna į borš viš žęr sem fram fóru ķ Biskayaflóanum. Sś spurning hlżtur žvķ aš vakna hvort ekki sé ešlilegt ef rętt er um aš leggja Varnarmįlastofnun nišur aš heppilegra sé aš sameina hana Landhelgisgęslunni og flytja verkefni hennar žangaš? Žannig gęti eflaust nįšst fram sparnašur meš žvķ aš hafa eina yfirstjórn og eina stofnun ķ staš tveggja. Einnig mętti huga aš žvķ aš hiš mikla loftrżmiseftirlit sem fram fer er trślega gagnslķtiš m.t.t. fyrirbyggjandi įhrifa og hefur ķ raun sömu stöšu hernašarlega séš og heręfingar. Žaš sem gera žarf er aš byggja upp kerfi sem gefur kost į mótvęgisašgeršum žegar vart veršur viš óvęnt hernašartęki eša ašra grunsamlega umferš og žį ekki bara ķ lofti heldur einnig ķ og į sjónum innan landhelginnar.

[1] http://www.visir.is/article/20081219/FRETTIR01/794207672


Kjósendur fįi aš minnsta kosti žrjį valkosti ķ ESB kosningum

Sumir stjórnmįlamenn tala um aš naušsynlegt sé aš sękja um ašild aš ESB svo žjóšin fįi aš vita aš hverju hśn gengur hvaš varšar ESB. Nś kann žaš aš vera aš margir séu hlynntir ESB ašild į žeim forsendum helstum aš žar fįi žjóšin tękifęri til aš skipta um gjaldmišil.

Engan af žessum ESB talsmönnum hefi ég samt heyrt ręša um naušsyn žess aš hafa fleiri kosti en evruna  ķ boši fyrir žį kjósendur sem vilja nżjan gjaldmišil. Ef vališ stendur bara um ķslensku krónuna og evru meš ESB ašild žį er lķklegt aš żmsir kjósi ESB ašildina naušugir viljugir žvķ enginn annar gjaldmišilskostur er ķ boši. Ef kosningar um ašild aš ESB verša į dagskrį mun einnig ķ žeim sömu kosningum verša aš vera bśiš aš kanna annan nżjan valkost ķ gjaldeyrismįlum en evru. Annars skapast hętta į aš um žvingašar kosningar verši aš ręša og žjóšin missi fullveldi sitt naušug žvķ hśn hefur ekki ašra nżja kosti ķ gjaldmišilsmįlum en evruna.

Žessir ašilar tala réttilega um naušsyn žess aš žjóšin fįi aš velja, en ef val hennar į aš vera frjįlst žį veršur hśn aš hafa fleiri en tvo kosti ķ boši ķ gjaldeyrismįlum, ž.e. bara krónuna eša evruna. Ķ sķšasta pistli mķnum Er breska pundiš besti kosturinn? benti ég į żmis atriši sem męla meš breska pundinu. Žaš er eru reyndar vķsbendingar um aš žaš sé heppilegri kandķdat ķ gjaldeyrismįlum heldur en Bandarķkjadollar. Meš žvķ aš skoša mįlin žį mį segja aš hęgt sé aš vega og meta pund og evru žannig:

Viljum viš fórna yfirrįšum yfir sjįvaraušlindinni sem viš munum į endanum žurfa aš gera ef viš göngum ķ ESB, fyrir prósentumismuninn į nśverandi śtflutningi til evrusvęšisins og śtflutningnum til Bretlands. En sį munur er 32% af śtflutningi fyrir įriš 2007 [1]. Sį munur getur trślega sveiflast eitthvaš milli įra. Til aš finna śt heildarįhrif žarf einnig aš reikna hver įvinningur veršur af žvķ aš halda forręši yfir sjįvaraušlindinni ķ innlendri eigu. Einnig žarf aš vega og meta hver veršur greišslujöfnušur Ķslands m.t.t. ESB, mun ESB ašildin aš endingu verša okkur dżr ķ formi skatta og gjalda eša munum viš njóta žaš rķkulegra styrkja aš žeir vega upp skattana? Viš skulum gera okkur grein fyrir žvķ aš žaš eru fleiri valkostir ķ boši en evran og žaš žarf aš reikna žetta dęmi til enda til aš žjóšin hafi raunhęfar forsendur til frjįls vals en verši ekki žvinguš meš naušung til aš kjósa ESB bara vegna žess aš hśn vill nżjan gjaldmišil.

1. http://www.forsaetisraduneyti.is/media/Ymislegt/Evran.pdf


Er breska pundiš besti kosturinn?

Umręšur um hvaš gera skuli ķ gjaldeyrismįlum viršast vera komnar ķ öngstręti og žrętur um ašild aš ESB. Ķ žessu sambandi mį benda į aš nżlega benti breski Evrópužingmašurinn David Hannan į sterk rök fyrir žvķ aš Ķslendingar eigi aš taka upp breska pundiš. Frétt žess efnis birtist um žetta į mbl.is hér og grein Davids er aš finna hér. Rök hans eru ķ stuttu mįli žessi:

1. Bretland er stęrsta višskiptaland Ķslands. 19% af śtflutningi Ķslands fara til Bretlands. Žį eru fjįrfestingar Ķslendinga meiri ķ Bretlandi en ķ öšrum rķkjum samanlagt.

2. Upptaka pundsins er ekki eins dżr og ašild aš ESB. Ķslendingar munu halda yfirrįšum yfir aušlindum sķnum og žurfa ekki aš greiša stórfé ķ sjóši ESB.

3. Lķkur eru į aš Bretar vęru ķ besta falli įnęgšir meš žį ašgerš en ķ versta falli stęši žeim į sama.  „Okkur lķkar vel viš ykkur," segir Hannan og bętir viš aš ólķkt mörgum ESB-rķkjum hafi Bretar aldrei séš ofsjónum yfir velgengni Ķslendinga eša litiš į sjįlfstęši Ķslands sem ógn viš Evrópužróunina. „Ermarsundseyjarnar og Mön eru ķ gjaldmišilssambandi viš Bretland en standa utan Evrópusambandsins. Žęr eru miklu rķkari en viš en okkur er alveg sama."

Varšandi fyrstu rökin žį hlżtur aš vera hagkvęmt fyrir śtflytjendur vöru aš žurfa ekki aš kaupa ķslenskar krónur af bönkum žegar gjaldeyrir er fluttur heim. Žannig nęst fram sparnašur sem gerir śtflutningsgreinarnar samkeppnishęfari og ętti aš auka umfang og veltu ķ frum- og śtflutningsframleišslugreinum fremur en bankageiranum eins og veriš hefur hingaš til.

Heimild: http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2009/02/15/island_aetti_ad_taka_upp_breska_pundid/

 


Um įgreining hagfręšinga austan hafs og vestan og ašferšir žeirra

Ašgeršir hinnar nżju rķkisstjórnar Obama vestanhafs sem byggja į innspżtingu fjįrmagns inn ķ hagkerfiš sem og sešlaprentun viršast vera umdeildar mešal hagfręšinga sérstaklega hérna megin Atlantsįla žó svo aš Žorvaldur Gylfason sé greinilega ekki einn žeirra ef marka mį nżlegan Fréttablašspistil hans. Ķ lokaoršum pistilsins mį merkja aš hann telji aš hagfręšingar ķ Evrópu ęttu aš fara aš dęmi starfsbręšra sinna Vestanhafs, en eftirtektarvert er aš žeir viršast, sumir hverjir vera į öndveršum meiši og vara eindregiš viš skuldasöfnun rķkisins į krepputķmum. Nżlega kom einn žeirra ķ sjónvarpiš og hélt žeim višhorfum fram.

Erfitt er fyrir leikmenn aš gera sér grein fyrir forsendum hagfręšinganna og žessa įgreinings, en skiljanlegt er aš Bandarķkjamenn byggi į reynslu sinni af kreppunni miklu og New Deal įętlun Roosevelt forseta sem almennt er tališ aš hafi rofiš vķtahring vķxlverkandi lękkana og hruns. Ķ žessu sambandi er vert aš hafa ķ huga aš kreppan mikla hófst meš hruni ķ október 1929 en efnahagsįętlun forsetans var ekki hrundiš ķ framkvęmd fyrr en į įrunum 1933-1938.

Hugsast getur aš bįšar fylkingarnar hafi rétt fyrir sér aš nokkru leyti en tķmasetningin į žvķ hvenęr gripiš skuli inn ķ sé lykilatriši. Hugsast getur aš žaš sé ekki skynsamlegt aš verja miklum fjįrmunum ķ varnarašgeršir į mešan hruniš er enn ķ gangi en žeim mun skynsamlegra aš hefjast handa žegar ljóst er aš markašir eru farnir aš verša stöšugir į nżjan leik og gjaldžrot eru oršin fįtķš.

Mįliš er aš hagfręšingar viršast ekki hafa meiru śr aš moša en kenningum en ekkert hefur heyrst af žvķ aš žeir notist viš nein sérstök spįlķkön eša hermiforrit. Sķšan geta menn fįtt annaš gert en ašhyllast kenningarnar eša vera ósammįla žeim.

Žaš er ķ rauninni merkilegt aš enn skuli ekki vera bśiš aš bśa til raunhęf spį- eša hermilķkön af efnahagskerfum žjóšanna. Verkefniš er aš vķsu stórt en hvorki óvišrįšanlegt né óraunhęft. Žaš sżna vešurspįrkerfin og einnig fullkomnir tölvuleikir svo sem skįkforrit. Meš žvķ aš byggja żmsar breytur inn ķ slķk lķkön og meš ašgengi aš nęgu vélarafli ętti aš vera hęgt aš segja fyrir um hvaša įhrif żmsar efnahagslegar ašgeršir og breytistęršir hafa į markaši og žjóšfélagshópa meš meiri įreišanleika en įšur hefur žekkst.  Hugsanlega er žarna sóknarfęri og mögulegur samstarfsflötur fyrir rannsóknarstofnanir ķ tölvufręšum og efnahagsfręšum.


Af hverju hugnast mér ekki ESB?

Af hverju hugnast mér ekki ESB? Ég gęti nefnt žrjįr įstęšur:

1. Hömlur į verslunarfrelsi. Hér er ein lķtil saga um žetta. Ég er įhugamašur um fjarskipti meš talstöšvum og mig langaši ķ fyrra aš kaupa CB- talstöš ķ Bandarķkjunum og flytja inn. Mér var tjįš af starfsmanni Póst- og sķmamįlastofnunar aš žaš vęri óheimilt aš flytja inn talstöšvar nema žęr hefšu CE merkingu. Nżjar CB talstöšvar framleiddar fyrir Bandarķkjamarkaš eru vel nothęfar hérlendis og eru ķ fįu ef nokkru frįbrugšnar sömu vöru sem framleidd er fyrir ESB nema aš žęr eru ekki meš CE merkinu. Flestar eru žessar stöšvar t.d. meš 4 Watta sendistyrk. Stöšvarnar var samt hęgt aš fį į mun hagstęšara verši ķ Bandarikjunum sķšasta įr. Starfsmašurinn tjįši mér aš ef ég flytti inn svona stöš sem ekki vęri meš CE merkingu žį yrši hśn gerš upptęk ķ tollinum! Kurteist en afdrįttarlaust svar. Ég segi nei takk! Ekkert stašlaš ESB helsi fyrir mig. Verslunarfrelsi er dżrmętt frelsi og uppspretta hagsęldar og žaš ętti ekki aš taka hugsunarlaust af fólki.

2. Mismunun gagnvart skyldfólki og ęttingjum bśsettum utan ESB. Konan mķn er frį Filippseyjum og hana langaši til aš śtvega fręnku sinni sem žar er bśsett vinnu hérlendis žvķ žaš vantaši starfsfólk į vinnustaš hennar. Fariš var ķ langt umsóknarferli og ķtrekaš auglżst og óskaš eftir fólki hérlendis sem ekkert fannst. Eftir nęstum įrs žóf viš kerfiš kom loksins afdrįttarlaust svar: Įkvešin synjun og vinnustašnum bent į aš snśa sér til Evrópskrar vinnumišlunar til aš afla sér starfsfólks.

3. Breytt sjįlfsmynd žjóšarinnar. Ef fólk gengst inn į reglur af žessu tagi sem hér er nefnt aš framan og finnur til vanmįttar sķns gagnvart žvķ aš žeim sé breytt žį lamast bęši frelsishugsunin og sś hugsun aš ķ žessu landi bśi frjįlsborin žjóš sem einhverju fįi breytt meš eigin įkvöršunum.  Ef vitringar, sérfręšingar og stjórnlyndir forręšishyggjumenn śti ķ löndum fį aš fara sķnu fram hérlendis hvaš sem hver tautar og raular hérlendis (eins og til dęmis hvķldartķmįkvęši vörubķlstjóra) žį er erfitt aš ętla annaš en žessi frelsissjįlfsmynd skašist.


Getur EFTA gengiš ķ endurnżjun lķfdaga?

Tillaga Björgólfs Thors ķ Kastljósinu į dögunum um aš taka gengisįhęttu śt śr rekstri fyrirtękja hér į landi meš žvķ aš skipta um gjaldmišil er allrar athygli verš. Hann lagši m.a. til aš taka upp svissneska frankann. Višskiptarįšherra var fljótur til svars og taldi tormerki į žvķ aš žaš vęri hęgt žvķ til žess žyrfti aš koma į myntbandalagi viš Sviss.

Nś spyr ég žvķ ķ framhaldinu: Hvers vegna er ekki hęgt aš koma į myntbandalagi viš Sviss? Hér er žegar fyrir hefš fyrir löngu samstarfi viš Sviss ķ gegnum EFTA frķverslunarbandalag Evrópu sem segja mį aš sé ekki sķšri hugmynd aš samstarfi Evrópurķkja en EES žó svo sķšarnefnda bandalagiš hafi vaxiš mun meira į sķšustu įratugum. Sś višleitni EES aš koma į Bandarķkjum Evrópu er trślega óraunhęf. Žó svo stofnun Bandarķkja Noršur- Amerķku hafi tekist žrįtt fyrir eitt frelsisstrķš og eina borgarastyrjöld žį er ekki tryggt aš sama gangi ķ Evrópu. Žar voru menn aš stofna nżtt žjóšrķki en hér er veriš aš sameina rķki žar sem hefšir og venjur eru fastar ķ sessi - sem og žjóštungur og žjóšarsérkenni sem fólki eru kęr.  Ķ Bandarķkjunum fórnušu menn sķnum žjóšlegu sérkennum af žvķ žeir voru komnir ķ nżtt land. Hér ķ Evrópu er ekkert slķkt aš gerast.

Frķverslunarbandalag Evrópu er ašili aš EES samningnum og sį kostur aš efla žaš bandalag og žaš samstarf er žvķ möguleiki sem ętti aš kanna til hlķtar og ekki spillir tillaga Björgólfs ķ žessu sambandi.


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband